Müşarünileyhin Arif Efendi’nin güzel sözleri vardır. Mesela bir gün ziyaretine gelenler “Tıbbiye mektebinde Allah’ı inkar ediyorlarmış. Bu olan şeyleri tabiat yapar, diyorlarmış” demelerine karşın, “Öyle ise onlar, Allah’ın adını tabiat koymuşlar. Çare yok bir Allah’a muhtacız” cevabını vermiştir. Bu yazı, “Son Asrın Türk şairleri” adlı eserden...
Devamını Oku
Son yılların dikkate değer deneme yazarlarından biri saydığım Ali Çolak, deneme türündeki bir yazısında denemeyi anlatır: “Deneme bir gezinti gibidir.” der Michael Hamburger. “Keyfince bir dolaşmadır, bir iş yolculuğu değildir.” ( .. .) Denemede kalemin o özgürce salınışı, istediği yerde eğlenip istemediğine dokunmayışı, günlük güneşlik bir sabah vakti, olmadı bir ikindi gölgeliğinde keyfince dolaşmaya pek benzer. Sıkıntının, telaşın adı okunmaz böyle gezintilerde. Gidilecek ille de bir yer yoktur. Kürekler aheste çekilir. Herkesin harcı değildir böyle yürüyüşler; ehl-i keyiflere mahsustur. ( … ) Yazarken yaptıkları, hoş bir zihin gezintisinden başkası değildir. Suut Kemal miydi o, şiiri raksa, düzyazıyı yürüyüşe benzetiyordu....
Devamını Oku
Metafor (metaphore) kelimesi, iki parçadan meydana ·gelmiştir: Meta sözü sonra (yahut) ile gibi manalara; fora (phora) sözü de aktarmak (nakletmek) anlamına gelmektedir. Böylece, bir meseleyi başka bir şekilde ifade etmek sanatına metafor deniliyor : yani tabii olan bir mana ve mesele, mecazi olarak dile getiriliyor. Allegori (allegorie) deyimi de misal (örnek), mesel (benzer), temsil (örnek vermek), remz (sembol) ve kinaye (bir şeyi söyleyip başka bir şeyi kast etmek) gibi anlamlar taşımaktadır. Analoji (analogie) deyimine gelince, bu da analoji (ana-logie) şeklinde iki parçadan meydana gelmektedir; ana kelimesi göre manasında ve loji sözü de akıl manasındadır. Yani bir şeyin, başka bir...
Devamını Oku
« … Harp, Vezüv yanardağı gibidir: Yandığı zaman şehirleri kül eder ve çok geçmeden de söner. Bazen dağdan inen vahşi hayvanlar, tarlanızdaki mahsullerin bir kısmını yerler, sonra da başlarını alıp giderler, inlerine çekilirler. Bu yazı, Nihat Keklik’in “Felsefede Metafor” adlı eserinden...
Devamını Oku
CEVÂZ-I-EDEBİ: Arabların «Yecûzü li’ş-şâiri mâ-lâ-yecûzu li-gayrihi» yâni «Başkalarının yapması câiz olmayan bir şeyi şâirin yapması caizdir.» sözünden alınmış bir tâbirdir ki edebî hatâlara vârid olacak itirazlara karşı kalkan gibi kullanılır. Vezne sığdırılmak için sözün alt-üst edilmesi, hecelerin uzatılıp kısaltılması, edebî kaidelere riâyet edilememesi gibi kusurlar hep bu tâbir ile kapatılmak, «Dediğiniz doğru ise de vezin zarureti dolayısıyla bu kadarcık bir müsamahaya cevâz-ı edebî gösterilebilir,» denerek işin içinden çıkılmak istenilir. Bazı yazılarda müsâmaha gösterilmeye edebî cevaz verilebilirse de cevâzın bir haddi olmak lâzım gelir. Bu edebî hudud tamâmiyle muayyen olmamakla berâber hâricine çıkılıp çıkılmadığını «zevk-i selim» tâyin edebilir. Bu yazı,...
Devamını Oku