Hakîm Ata, Ahmed Yesevî’nin Türkler arasındaki en meşhur halifesidir. Ali Şîr Nevâî’nin ifadesiyle, “Onun fevâyidi etrâk arasında meşhurdur” (Nesâyimü’l-mahabbe, s. 384). Ahmed Yesevî tarzında sûfiyâne hikmetler yazmak Yesevîliğin bir esası olduğundan Hakîm Ata edebiyat ve sanat bakımından da şeyhine uymuş, onu taklide çalışmıştır. Hakîm Ata, mürşidi kadar olmasa da söylediği hikmetlerle İslâm dinine yeni ısınan Türkler’in dinî-ahlâkî anlayışlarının ilk mimarlarından biri sayılır. “Her geleni Hızır, her geceyi Kadir bil” hikmeti ona ait olduğu gibi, tevazu için söylenen en güzel sözlerden biri olan, “Başkası buğday biz saman, başkası yahşi biz yaman” sözü de onundur (Reşehât Tercümesi, s. 15-16). Hakîm Ata’nın halk diliyle söylediği hikmetler Türkler’i dinî-ahlâkî konularda aydınlatmış, Allah ve Peygamber sevgisini aşılamıştır. 122 beyitlik manzum mi‘râciyyesi bu alanın ilk Türkçe örneklerindendir.
* TDV, HAKİM ATA
